Khóa học guitar, Tài liệu học guitar
Tay cứng, ngón ngắn, không có năng khiếu — có học được guitar không?
Trong buổi tư vấn đầu tiên, gần như học viên nào cũng nói một trong ba câu. Tay em cứng lắm. Ngón em ngắn quá. Em không có năng khiếu. Sau bảy năm dạy đàn, tôi nói thẳng: tay cứng học guitar vẫn được. Đây là nỗi lo bị phóng đại nhiều nhất trong ba nỗi lo trên. Bài này tách riêng từng nỗi lo, chỉ ra cái nào có thật, cái nào chỉ là thiếu phương pháp.
Muốn biết tay mình thật sự đang vướng ở đâu? Hãy đặt một buổi học thử 30 phút. Bạn đàn thử vài hợp âm, tôi xem trực tiếp thế bấm và nói rõ bạn cần sửa gì.
Ba nỗi lo thường bị gộp làm một
Người mới hay gom cả ba thành một câu kết luận: “chắc em không hợp với đàn”. Tuy nhiên, ba thứ này có bản chất hoàn toàn khác nhau. Chỉ một trong ba liên quan trực tiếp tới chuyện tay cứng học guitar.
- Tay cứng là vấn đề về độ linh hoạt của gân và khớp. Nó thay đổi được bằng luyện tập, giống hệt việc giãn cơ trước khi chạy bộ.
- Ngón ngắn là đặc điểm cơ thể, không thay đổi được. Bù lại, nó ảnh hưởng ít hơn bạn tưởng rất nhiều.
- Năng khiếu quyết định tốc độ tiến bộ ở giai đoạn đầu, nhưng gần như không quyết định điểm đến.
Vì vậy, cách xử lý cho mỗi thứ cũng khác nhau. Gom chung lại rồi kết luận một lần là lý do khiến nhiều người bỏ cuộc quá sớm.
Tay cứng học guitar: chuyện gì thật sự xảy ra trong bàn tay
Cảm giác “tay cứng” mà bạn mô tả thường là ba hiện tượng cộng lại. Khoảng cách giữa ngón trỏ và ngón út chưa mở đủ. Các ngón chưa tách rời nhau được. Và cơ bàn tay siết quá mạnh vì lo bấm không kêu.
Hiện tượng thứ ba mới là thủ phạm chính. Người mới thường bóp cần đàn mạnh gấp nhiều lần mức cần thiết. Bàn tay siết chặt thì không thể di chuyển nhanh. Cảm giác cứng đến từ đó, không phải từ cấu tạo bàn tay.
Đây cũng là lý do một người làm nghề tay chân, tay chai và thô, vẫn chơi đàn tốt sau vài tháng. Trong khi đó, người làm văn phòng tay mềm vẫn bấm rất chật vật nếu siết cần đàn quá mạnh.
Nói cách khác, phần lớn trường hợp tay cứng học guitar không cần chữa bàn tay. Cần chữa thói quen dùng lực.
Ngón tay ngắn có bất lợi thật không
Có, nhưng chỉ ở một nhóm nhỏ thế bấm. Bất lợi này nhẹ hơn hẳn chuyện tay cứng học guitar. Với hợp âm cơ bản và phần lớn bài đệm hát, chiều dài ngón gần như không phải yếu tố quyết định.
Điều quan trọng hơn chiều dài là ba thứ sau:
- Vị trí ngón cái sau cần đàn. Ngón cái đặt giữa lưng cần sẽ tạo thêm khoảng với đáng kể cho bốn ngón còn lại.
- Góc cổ tay. Cổ tay đẩy nhẹ về phía trước giúp các ngón dựng đứng, thay vì nằm đè lên dây bên cạnh.
- Chiều cao dây đàn. Đàn chưa chỉnh có dây cao khiến người ngón ngắn phải dùng lực gấp đôi. Đây là yếu tố kỹ thuật, không phải yếu tố cơ thể.
Trên thực tế, nhiều nghệ sĩ có bàn tay nhỏ vẫn chơi ở trình độ cao. Thứ họ làm khác là chọn thế bấm hợp với bàn tay mình. Họ không ép bàn tay vào một thế bấm trong sách.
Năng khiếu quyết định bao nhiêu phần
Câu trả lời trung thực: năng khiếu ảnh hưởng rõ nhất trong ba tháng đầu, sau đó ảnh hưởng giảm dần.
Người có tai nghe tốt nhận ra hợp âm sai nhanh hơn và nhớ giai điệu nhanh hơn. Vì vậy họ tiến bộ nhanh hơn ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, sau mốc sáu tháng, thứ tạo ra khác biệt lại là số buổi tập đều đặn chứ không phải tai nghe.
Tôi từng dạy hai học viên bắt đầu cùng tuần. Người thứ nhất nghe rất tốt nhưng tập thất thường. Người thứ hai mất hai tuần mới phân biệt được hai hợp âm. Bù lại, người đó tập đủ mười lăm phút mỗi ngày. Sau nửa năm, người thứ hai chơi được nhiều bài hơn hẳn.
Thêm nữa, khả năng nghe cũng luyện được. Đó là một kỹ năng, không phải một món quà bẩm sinh chia sẵn từ đầu.
Ba bài tập giãn tay cho người tay cứng học guitar
Ba bài dưới đây mất tổng cộng năm phút, làm trước mỗi buổi tập. Chúng xử lý đúng ba hiện tượng đã nói ở phần trên.
- Bài một ngón mỗi phím. Đặt bốn ngón lên bốn phím liền nhau trên một dây. Giữ nguyên cả bốn ngón trên cần đàn khi di chuyển. Bài này mở khoảng cách giữa các ngón mà không cần gắng sức.
- Bài bấm nhẹ dần. Bấm một hợp âm cho kêu rõ, rồi nới lực đến khi bắt đầu rè. Sau đó siết lại vừa đủ. Bài này dạy bàn tay biết mức lực tối thiểu.
- Bài tách ngón. Đặt bàn tay lên mặt bàn, nhấc từng ngón lên rồi hạ xuống, giữ các ngón còn lại bất động. Làm mười lần mỗi ngón, mỗi bên tay.
Người tay cứng học guitar thường thấy chuyển biến rõ sau khoảng hai tuần làm đều. Chưa quen với các khái niệm cơ bản? Hãy đọc phần những việc nên làm trước buổi học đầu tiên trước đã.
Không chắc mình đang tập đúng? Đặt buổi học thử 30 phút để được sửa trực tiếp thế bấm, thay vì tự đoán qua video.
Đau đầu ngón đến mức nào là bình thường
Người tay cứng học guitar thường bấm mạnh hơn mức cần, nên đầu ngón đau sớm hơn. Đau nhẹ ở đầu ngón tay trái trong hai đến ba tuần đầu là bình thường. Da đầu ngón cần thời gian dày lên. Quá trình này không rút ngắn được bằng cách tập dồn trong một buổi.
Ngược lại, ba dấu hiệu sau là bất thường và cần dừng lại xem xét:
- Đau ở cổ tay hoặc cẳng tay, không phải ở đầu ngón. Đây thường là lỗi tư thế hoặc lỗi lực.
- Đau kéo dài quá bốn tuần mà không giảm chút nào.
- Tê hoặc mất cảm giác ở ngón tay. Trường hợp này nên nghỉ và hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập tiếp.
Ngoài ra, hãy kiểm tra cây đàn. Một cây đàn cong cần hoặc dây quá cao khiến người mới đau gấp nhiều lần mức cần thiết. Không ít người bỏ cuộc chỉ vì lý do kỹ thuật đó.
Câu hỏi thường gặp
Tôi 45 tuổi, tay đã cứng nhiều năm, còn kịp không?
Kịp. Người 40 hay 50 tuổi tay cứng học guitar vẫn tiến bộ bình thường. Độ linh hoạt giảm theo tuổi nhưng vẫn cải thiện được. Người lớn còn bù lại bằng khả năng tập trung và tính kỷ luật. Phần bàn về chuyện bắt đầu học đàn khi đã đi làm nói kỹ hơn về nhóm học viên này.
Nên chọn đàn classic hay acoustic nếu tay yếu?
Đàn classic có cần rộng hơn nhưng dây nylon mềm hơn. Nhờ vậy đầu ngón đỡ đau hơn nhiều lúc mới tập. Người ngón ngắn thường hợp với acoustic cần hẹp hơn. Tốt nhất là thử cả hai trước khi mua.
Một ngày cần tập bao lâu để hết cảm giác cứng tay?
Với người tay cứng học guitar, mười lăm phút mỗi ngày hiệu quả hơn hẳn hai giờ dồn cuối tuần. Gân và khớp thích nghi theo tần suất, không theo tổng thời lượng.
Tự tập theo video có sửa được lỗi lực bấm không?
Khó, vì bạn không nhìn thấy chính mình đang siết mạnh đến mức nào. Đây là lỗi phổ biến nhất mà video một chiều không phát hiện được. Muốn có lộ trình từng bước? Nội dung khoá cơ bản dành cho người mới đi theo thứ tự tư thế trước, hợp âm sau.
Chứng chỉ của người dạy có quan trọng không?
Quan trọng ở chỗ nó cho thấy người dạy từng được đánh giá theo một chuẩn bên ngoài. Tôi thi theo hệ thống của London College of Music Examinations, hiện ở Grade 5. Dù vậy, thứ bạn nên hỏi trước tiên vẫn là người đó đã dạy bao nhiêu người mới bắt đầu.
Kết luận ngắn
Trong ba nỗi lo mở đầu bài, chỉ có chiều dài ngón là không thay đổi được. Đó lại là yếu tố ảnh hưởng ít nhất. Chuyện tay cứng học guitar gần như luôn là chuyện thói quen dùng lực. Còn năng khiếu chỉ quyết định tốc độ của vài tháng đầu.
Bạn muốn biết mình đang vướng ở đâu trước khi quyết định học dài hạn? Tôi có một buổi học thử 30 phút. Bạn đàn thử vài hợp âm quen, tôi chỉ ra lỗi lực bấm và tư thế. Sau đó tôi nói rõ bạn cần bao lâu để qua giai đoạn khó chịu này. Kể cả khi kết luận là bạn tự tập được, tôi vẫn nói thẳng như vậy. Học viên trong khu vực có thể xem phần dành cho lớp học trực tiếp tại Đồng Xoài.
Gọi hoặc nhắn Zalo: 0986 904 895 — Kim Đình Biên, giáo viên guitar, chứng chỉ LCM Grade 5. Nhận đặt lịch buổi học thử trong tuần.
